NGHIÊN CỨU VĂN HỌC VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XIX

ĐĂNG NHẠC DƯƠNG LÂU   (1)

      

Nguy lâu trĩ cao ngạn ,

Đăng lâm hà tráng tai !

        Phù vân Tam Sở tận ,  (2)   

Thu thủy Cửu Giang lai (3

Vãng sự truyền tam túy (4)

Cố hương không nhất nhai 

Tây phong ỷ cô hạm, 

Hồng nhạn hữu dư ai (5)

 Tạm dịch :

LÊN LẦU NHẠC DƯƠNG 

Lầu ngất đứng bờ cao 

Lên nhìn lớn đẹp thay !

Mây bao phủ đất Tam Sở , 

Nước thu đến từ Cửu Giang 

Việc xưa truyền lại có người say ba lần 

Nhìn về quê nhà một khoảng chân trời trống không 

Trước gió Tây dựa lan can một mình , 

Nghe có tiếng kêu bi ai của chim Hồng , chim Nhạn 

Chú thích :

 (1) Nhạc Dương lâu : Lầu Nhạc Dương , nằm ở cửa Tây thành huyện Nhạc Dương thuộc tình Hồ Nam ( Trung Quốc ) là một danh thắng , nơi hò hẹn của các tao nhân mặc khách , do Trương Duyệt đời Đường xây dựng 

      Lầu Nhạc Dương nhìn ra Động Đình Hồ , tám trăm dặm vuông, gọi là Bát Bách Lý Động Đình, là một hồ nước ngọt lớn, xưa là hồ nước ngọt lớn nhất Trung Quốc, bây giờ, một số bị phù sa, xếp sau hồ Bà Dương. Hồ Động Đình nằm về phía Đông Bắc tỉnh Hồ Nam, là hồ điều hoa sông Dương Tử, gồm các hò sau tạo thành: Đông Động Đình, Vạn Tử., Mục bình, Đại Thông, Hoàng Lĩnh Lộc, diện tích bề mặt  khoảng 2 820km vuông, mùa lũ khoảng 20 000 km vuông, do 4 sông dổ nước vào : sông Tương, sông Tư, sông Nguyên và sông Tiêu đỏ nước vào sông Tương, gần Trường Sa.

      Hồ Động Đình là một danh thắng gắn liền với Lầu Nhạc Dương 

 (2) Tam Sở : 3 nước Sở : Đông Sở , Tây Sở và Nam Sở , thuộc nước Sở cũ ( vùng đất thuộc các tỉnh ngày nay : Hồ Nam , Hồ Bắc , và Chiết Giang ) 

(3) Cửu Giang : Là  9 sông(???) chảy vào hồ Động Đình như sông Dương Tử , sông Nguyên , sông Tương ...

(4) Tam túy : 3 lần say 

     Lữ Nham tự Đồng Tân , hiệu là Thuần Dương , một trong Bát Tiên , khi thăm lầu Nhạc Dương , hạ bút viết : 

     " Tam túy Nhạc Dương nhân bất thức , 

        Lãng ngâm phi quá Động Đình Hồ "

Tạm dịch : 

      " Ba lần say ở lầu Nhạc Dương không ai biết ,

         Hát vang bay qua hồ Động Đình "

(3) Hồng nhạn : chim Hồng , chim Nhạn

( Xin xem Nghiên cứu Văn Học Cổ Điển  đầu thế kỷ XIX : " Các Thi sĩ trong Cung Đình Nhà Nguyễn " của tác giả Võ Đại Mau  trang 177-178-179-180)