VĂN HỌC LÃNG MẠN ĐẦU THẾ KỈ 19

Văn học lãng mạn thế kỉ 19 (tiếp) Nói đén Văn chương trữ tình lãng mạn thế kỉ 19 mà không đề cập đến các vị vua, cac vị vua, ông hoàng, bà chúa Nhà Nguyễn là một thiếu sót không nhỏ. Chúng ta đã từng gặp một "nhà thơ' Tự Đức với hai câu thơ : "Đập cổ kính ra, tìm lấy bóng, Xếp tàn y lại, để dành hơi" (Khóc Bằng Phi) Một bầu trời tình cảm lai láng, đau thương có, hối tiếc có, một tình cảm "rất người" và cũng rất "khác người thường". Tôi đã từng viết :"Ai trong chúng ta, những người đàn ông một thời đã yêu, lại không muốn giữ một kĩ vật của nàng,--, một cái tàn y chẳng hạn-, để mà nhớ, để mà thương đã chứ?" (Xem Các Thi Sĩ Trong Cung Đình Nhà Nguyễn) Một Tùng Thiện Vương với một số bài thơ rữ tình mà chúng tôi đã giới thiệu trong Phần Một: "Quan sơn thu dạ minh nguyệt thì, Ảnh nhập ly diên động khách bi" (Tống biệt) Còn gì buồn hơn lúc hai người bạn thân, hai người thân, tiễn biệt nhau, nhất là chia tay nhau ở ngoài quan ải, trong một đêm trăng thu, ánh trăng lạnh lùng là chứng nhân của cuôc chia ly..."Không hẹn ngày gặp lại" thì buổi ly biệt hôm nay cũng là buổi vĩnh biệt, chia tay nhau mãi mãi ... Tương An Quận Vương còn lãng mạn hơn cháu (Vua Tự Đức là cháu ) và anh (Tùng Thiện Vương là anh) nhiều. Nào là : " Đại nhân điếu kỹ" ( Thay người điếu kỹ nữ) "Hoạt tường sơ vũ trúc tiêu tao, Hình ảnh hà kỳ mộng tưởng lao, Cựu túc loan phòng thê yến tước Tằng du hoa kính trưởng bồng hao." ..... nào " Từ Thức Động" (Độn Từ Thức) " .... Thiên niên sơn đắc hồn như tạc, Khước vọng vân gian điếu Giáng Hương " "Thương vay, khóc mướn" là điều tất yếu của những con người đa cảm, ủy mị (và...giàu tiền bạc!!!??? ) Chúng ta cũng đã biết nguyên nhân nào đã biến Tương An thành con người chí tình, con người vị tha như vậy. - thương cho người kỹ nữ lúc xuân sắc đã tàn phai... -thương nàng Giáng Hương đã phải chia tay mãi mãi với người mình yêu... -thương cho người vợ bé bỏng ở chốn khuê phòng mỏi mòn đợi chờ người chông thân yêu thắng trận trở về" "Nhất tự chinh nhân khứ, Vô do đạt thiếp tình, Dạ thâm văn nhạn quá, Tịch mịch bách sầu sinh." (Thu khuê) :Sơ lâm hoàng diệp tận, Tiêu tức hà thái trì, Thu phong thiên khí lương, Cửu nguyệt thụ y thì. Bắc nhạn viễn vô thư, Bất kiến quân qui kỳ. Trường không hữu minh nguyệt, Cánh khởi trường tương tư. (Sầu tư) Điểm đặc biệt là trong thơ văn của Tuy Lý Vương, chúng tôi không tìm thấy một nét đa tình đa cảm của ông anh( Tùng Thiện Vương) va ông em (Tương An Quận Vương). Tình cảm của Tuy Lý Vương,-qua thơ văn-, nhẹ nhàng và bình dị.