NGHIÊN CỨU VĂN HỌC VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XIX

KINH KHA CỐ LÝ (1 )

Bạch hồng quán nhật thiên man man 

Phong trần tiêu hề Dịch thủy hàn (2)

Ca thanh khảng khái kim thanh liệt , 

Kinh Kha tòng thử nhập Tần quan (3)

Nhập Tần quan hề trì chủy thủ (4)

Lục quốc thâm thù nhất dẫn thủ (5)

Điện thượng thốt nhiên nhất chấn kinh , 

Tả hữu thủ bác vương hoàn trụ , 

Giai hạ Vũ Dương như tử nhân , (6)

Thần dũng nghị nhiên duy độc quân 

Túng nhiên bất sát Tần Hoàng Đế , 

Dã toán cổ kim vô tỷ luân 

Quái để hành tung nguyên thị ẩn , 

Tăng dữ Yên Đan vô tức phận , 

Sát thân chỉ vị thụ nhân tri , 

Đổ đắc Điền Quang khinh nhất vẫn (7)

Khả lân vô cô Phàn Ô Kỳ , (8)

Dĩ đầu tá nhân vô hoàn thì

Nhất ? uổng sát tam liệt sĩ (9)

Hàm Dương (10) thiên tử chung nguy nguy .

Yên giao nhất vọng giai trần thổ ?

Thu nhật thu phong mãn quan lộ 

 Thị thượng ca thanh bất phục văn , 

Dịch thủy ba lưu tự kim cổ , 

Cố lý chỉ ? tung phục hoành , 

Chỉ hữu tàn bi do vị khuynh . 

Mạc đạo chủy thủ cánh vô tế , 

Yết cam trảm mộc vi tiên thanh 

Tạm dịch :

LÀNG CŨ CỦA KINH KHA

Mống trắng xuyên mặt trời , trời man man 

Gió thổi đìu hiu ( chừ ) nước sông Dịch lạnh 

Tiếng ca khảng khái như sắt thép , 

Kinh Kha từ đó vào ải Tần

Vào ải Tần ( chừ ) mang trủy thủ , 

Mối thâm thù của sáu nước đem theo một tay mình 

Trên điện bỗng dưng kinh hoàng , 

Người đuổi bắt , vua chạy quanh cột 

Dưới điện , Vũ Dương như người chết , 

Dũng khí hiên ngang duy chỉ có một mình ông .

Dẫu rằng không giết được vua Tần , 

Tính ra xưa nay không ai so bì được .

Quái lạ là người nguyên ở chợ , 

Chưa từng quen biết Thái Tử Đan nước Yên .

Liều mình chỉ vì người biết mình , 

Được Điền Quang tự tử dâng đầu 

Đáng thương Phàn Ô Kỳ vô tội 

Cắt đầu cho mượn không hoàn lại .

Một buổi sáng sớm diệt oan ba liệt sĩ , 

Ngôi vua ở Hàm Dương vẫn vững vàng 

Nước Yên nhìn qua đầy cát bụi , 

Ngày thu gió lạnh đầy đường , 

Trong chợ không còn nghe tiếng hát , 

Sóng nước sông Dịch xưa nay vẫn cuồn cuộn  

Làng cũ cây cối mọc ngang dọc , 

Chỉ có tấm bia tàn còn chưa đổ .

 Đừng nói mũi thanh trủy thủ vô dụng , 

Mở đầu cho việc chặt cây làm giáo dựng cờ khởi nghĩa 

(1) Kinh Kha : 

Trong các thích khách đời Xuân Thu Trung Quốc như Tào Mạt , Yêu Ly , Chuyên Chư , Nhiếp Chính , Kinh Kha , người đời sau liệt Kinh Kha vào hạng đại thích khách 

Tổ tiên Kinh Kha là người nước Tề , không biết là họ gì 

Kinh Kha di cư sang nước Vệ , người ? Vệ gọi là Khánh Khanh 

Kinh Kha thích đọc sách , múa gươm , tính tình trầm mặc , mừng vui , giận hờn không để lộ ra ngoài , đem kiếm thuật nói với Vệ Nguyên Quân , không được Vệ Nguyên Quân tin dùng , lại bàn kiếm thuật với Cáp tNhiếp , Cáp Nhiếp quắc mắt nhìn ra vẻ xem thường Kinh Kha , bảo với tả hữu :

- Ta vừa trợn mắt nhìn nó , bảo đảm nó sợ , bỏ đi rồi 

Tả hữu Cáp Nhiếp đến nhà trọ thì Kinh Kha đã đi rồi , về báo lại Cáp Nhiếp nói :

- Dĩ nhiên là nó đã đi rồi , thằng nhát gan ! Ta vừa trợn mắt dọa nó là nó sợ bỏ chạy . Thằng nhát gan ! Ha ha ! Ha ha 

Kinh Kha đến Hàm Đan , kinh đô nước Yên , đánh cờ với Lỗ Câu Tiễn . Vì tranh nhau một nước cờ mà Lỗ Câu Tiễn sĩ nhục Kinh Kha . Kinh Kha không nói gì , bỏ đi 

Kinh Kha có hai người bạn thân ở nước Yên : Người thứ nhất là một người chơi đàn trúc , thổi sáo rất tuyệt vời tên là Cao Tiệm Ly và người thứ hai là một người bán thịt chó không biết tên họ là gì 

Một danh nhân của nước Yên là Điền Quang rất quý trọng Kinh Kha , thường lui tới thăm viếng 

Vào thời điểm này , Tần Thủy Hoàng muốn tóm thâu sáu nước nên dùng quân lực buộc các nước phải gởi Thái tử qua Tần làm con tin . Thái tử Đan nước Yên trốn được về nước , tìm phương kế diệt Tần , hỏi Thầy học của mình là Cúc Võ . Cúc Võ khuyên Thái Tử Đan nên nhẫn nại vì nước Tần giàu , tướng giỏi , quân lực rất mạnh , địa thế lại hiểm trở , rất khó đánh 

Một tướng Tần tên là Phàn Ô Kỳ có tội với vua Tần , chạy trốn sang nước Yên , Cúc Võ khuyên không nên dung nạp lão tướng Phàn Ô Kỳ tránh làm cho vua Tần giận , gây binh đao bất lợi cho nước Yên nhưng Thái Tử Đan không nghe lời khuyên của Sư phó vì không dung nạp người cùng khốn chạy đến nương thân với mình là bất nhân 

Cúc Võ đề nghị Thái Tử Đan hỏi ý kiến Điền Quang . Điền Quang đến , được Thái Tử đón tiếp trọng đãi , coi như là một vị Sư phó của mình 

Điền Quang giới thiệu Kinh Kha với Thái Tử Đan rồi đâm cổ tự tử để giữ khí tiết không làm lộ sự việc bí mật trọng đại theo yêu cầu của Thái Tử Đan ( Thái Tử Đan yêu cầu Điền Quang đừng để lộ tin tức ) 

Qua bàn luận , Thái Tử Đan và Kinh Kha thống nhất phương án giết Tần Thủy Hoàng : Ám sát ! Đích thân 

Kinh Kha sẽ ra tay . Kinh Kha muốn mưa ? Được mưa ! Muốn gió ! Được gió !